НАУЧНО – ИСТРАЖУВАЧКИ ПРОЕКТ

„ПРИРОДНИТЕ БИСЕРИ НА ПРЕСПА“ - Водич низ селата и нивните туристички вредности

I. ОПШТИ ПОДАТОЦИ ЗА ПРОЕКТОТ

Назив на проектот: „Природните бисери на Преспа – Водич низ селата и нивните туристички вредности“

Носител на проектот: Универзитет / Институт за ационална географија / Истражувачка група за туризам и животна средина

Период на реализација: Јуни – Декември 2023 година

Локација: Преспански регион, Република Македонија

Проектен тим:

Доц. д-р Благој Цонев, раководител на проектот

Проф. д-р Дејан Наковски, член

 Доц. д-р    Ангела Миленковска, член

 Асс. м-р    Јулијана Петровска, член

Надворешни соработници:   М-р Станка Арнаутова, ЗПГМ „ПРОФ. Д-Р ЉУБЕ МИЛЕНКОВСКИ“ – Скопје.

Вкупно времетраење: 6 месеци

II. ОПРАВДАНОСТ НА ПРОЕКТОТ

Преспанскиот регион е уникатен природен простор кој комбинира езерски и планински пејзажи со богато културно наследство. Меѓутоа, селата во овој регион се соочуваат со проблеми на депопулација и недоволна туристичка промоција.

Проектот ќе придонесе за:

• научна и туристичка валоризација на природните ресурси;
• поттикнување на одржлив туризам;
• поддршка на локалната економија преку развој на рурален туризам;
• создавање на информативен туристички водич за посетители.

III. ЦЕЛИ НА ПРОЕКТОТ

Главна и специфични цели:

Истражување и валоризација на природните и културните вредности на селата во Преспа и изработка на интегриран туристички водич.

1. Идентификација и мапирање на природните атракции;
2. Анализа на туристичката инфраструктура и сместувачки капацитети;
3. Истражување на локалната традиција и гастрономија;
4. Изработка на туристичка брошура и дигитална мапа;
5. Промоција на селата како модели за одржлив рурален туризам

V. МЕТОДОЛОГИЈА НА ИСТРАЖУВАЊЕТО

Се претпоставува дека систематска валоризација и дигитална промоција на природните и културните ресурси во селата на Преспа ќе придонесе за зголемување на туристичкиот промет и ревитализација на локалните заедници.

• Методи: теренско истражување, анкетирање, интервјуа, фото-документација, картографирање (GIS), анализа на статистички податоци и компаративна анализа.
• Инструменти: прашалници, GPS-уреди, дигитални мапи, софтвер QGIS/OpenStreetMap, литература и архивски податоци.
• Фази:
  1. Подготвителна фаза – собирање податоци и литература;
  2. Теренска работа – посета на села, снимање, анкети;
  3. Анализа и обработка на податоци;
  4. Изработка на брошура, мапи и финален извештај.

VI. ГЕОГРАФСКА И КУЛТУРНА КАРАКТЕРИСТИКА НА РЕГИОНОТ

Преспанскиот регион се наоѓа во југозападниот дел на Македонија и опфаќа делови од планините Баба, Галичица и Власинска Планина.

Главни села: Брајчино, Љубојно, Долно Дупени, Курбиново, Сливница, Штрбово.
Регион со значајна природна разновидност, чист воздух и традиционална архитектура.

VII. РЕЗУЛТАТИ И ПРОДУКТИ

1. Научен извештај со анализа на туристички потенцијали;
2. Туристички водич (брошура и дигитална верзија);
3. Картографска презентација на природните вредности;
4. Препораки за развој на селски и еко-туризам;
5. Публична презентација
6. Обука на населението

VIII. ФИНАНСИСКА КОНСТРУКЦИЈА (примерна рамка)

IX. ОЧЕКУВАНИ ЕФЕКТИ

• Подигнување на свеста за природните вредности на Преспа;
• Зголемен број посетители и туристички активности;
• Промоција на одржливи туристички практики;
• Поддршка на локални производи и услуги;
• Вмрежување на селата во регионална туристичка рута.

X. ВРЕМЕНСКА РАМКА / ПЛАН НА РЕАЛИЗАЦИЈА (GANTT ДИЈАГРАМ)

XI. ПЛАН НА РЕАЛИЗАЦИЈА (ПО ФАЗИ)

Фаза 1: Подготвителна (Јануари – Февруари 2023)

Активности:

• Истражување на литература и архивски извори
• Формирање проектен тим и распределба на задачи
• Планирање на теренската работа и подготовка на прашалници

Резултат: Подготвен истражувачки протокол и логистички план

Фаза 2: Теренска работа (Февруари – Март 2023)

Активности:

• Посета на селата: Брајчино, Љубојно, Крани, Сливница, Курбиново
• Интервјуа со жители, туристички работници и општински претставници
• Фото-документација и GPS означување на атракциите

Резултат: Собрани примарни податоци и теренски дневник

Фаза 3: Анализа и обработка (Март – Април 2023)

Активности:

• Внес и статистичка анализа на анкетите
• GIS-картирање и создавање на дигитална мапа
• Подготовка на табели, графикони и описи на ресурси

Резултат: Финална база на податоци и аналитички дел од проектот

Фаза 4: Изработка на туристички водич (Април – Мај 2023)

Активности:

• Изработка на текстуален и визуелен материјал
• Дизајн и лекторирање на брошурата
• Подготовка на дигитална верзија и веб-презентација

Резултат: Готова брошура „Природните бисери на Преспа“

Фаза 5: Промоција и завршна евалуација (Мај – Јуни 2023)

Активности:

• Јавна презентација и промоција на проектот
• Брошура
• Презентација во локалните медиуми и социјални мрежи
• Поднесување на завршен извештај и препораки за продолжување

Резултат: Презентирани резултати и документирана евалуација

XII. КОНТРОЛА НА БУЏЕТ И ИЗВОРИ НА ФИНАНСИРАЊЕ

XVIII. МОНТОРИНГ И ЕВАЛУАЦИЈА

• Интерна евалуација: месечни состаноци на тимот;
• Екстерна евалуација: преглед на резултатите од независен експерт;
• Индикатори за успех:

• број истражени села;
• изработени мапи и анализи;
• издадена брошура;
• присуство на јавната промоција;
• медиумска застапеност.

XIV. ОЧЕКУВАНИ РЕЗУЛТАТИ И ДОПРИНОС

• Научно валоризирани природни и културни вредности;
• Подигната туристичка свест и промоција на Преспа;
• Развиени капацитети за рурален туризам;
• Подготвен материјал за понатамошни проекти и студии.

X. ЗАКЛУЧОК

Преспанскиот регион претставува модел за спој на природни убавини и културно наследство. Со овој проект се воспоставува рамка за истражување, заштита и промоција на овие вредности во насока на развој на одржлив туризам и локален економски раст.

ЛИТЕРАТУРА

1. Документи и податоци на Светска туристичка организација (UNWTO), 2023.
2. Министерство за економија – Сектор за туризам, Статистички годишници.
3. Истражувања за Преспа, 2020–2023.
4. Национален парк Пелистер – извештаи и публикации.
5. Истражувања и анкетни податоци, 2023.